TÌNH HÌNH ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG QUẢN LÝ BỆNH VIỆN ĐẾN NĂM 2006 VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN TRONG GIAI ĐOẠN 2006-2010

Bước vào Thế kỷ XXI, kinh tế tri thức với sản phẩm mũi nhọn là công nghệ thông tin đang thể hiện vai trò và sức mạnh vượt trội chi phối các hoạt động của con người. Đặc biệt, CNTT là phương tiện trợ giúp đắc lực và có hiệu quả cao trong công tác quản lý nền hành chính nói chung và quản lý ngành y tế nói riêng.

Phần thứ nhất

I. MỘT SỐ KẾT QUẢ ỨNG DỤNG CNTT TRONG QUẢN LÍ BỆNH VIỆN ĐẾN NĂM 2006

Một số bệnh viện có tiềm năng về tài chính và công nghệ thông tin đã vươn lên bằng nội lực của chính mình xây dựng hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện đồng bộ và ứng dụng thành công tin học hóa quản lý bệnh viện (bệnh viện Phụ sản Hà Nội; bệnh viện Nhi Trung ương …). Đây là những mô hình tốt cho các bệnh viện khác học tập và là bằng chứng vô cùng thuyết phục về hiệu quả của ứng dụng tin học trong quản lý bệnh viện trong việc nâng cao chất lượng công tác khám chữa bệnh. Qua thực tế tại các bệnh viện này cho thấy, việc ứng dụng công nghệ thông tin đng b và tổng thể đã giúp các nh quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của bệnh viện, chống thất thu viện phí, công khai minh bạch tài chính bệnh nhân, giúp kiểm soát sử dụng thuốc hợp lý an toàn, đảm bảo tính tra cứu thuận tiện, lưu trữ lâu dài và vẹn toàn của thông tin rút ngắn thời gian thống kê báo cáo ....

Tuy vậy trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý bệnh viện ở Việt Nam còn thấp so với nhiều ngành khoa học khác và còn kém xa các nước trung bình tiên tiến trong khu vực. Theo số liệu báo cáo của các bệnh viện trên toàn quốc, đa số ứng dụng công nghệ thông tin ở các bệnh viện ở Việt Nam hiện nay mới chỉ dừng lại ở việc khai thác công việc văn phòng, thống kê, báo cáo. Một số bệnh viện ứng dụng công nghệ thông tin quản lý bệnh viện nhưng chỉ mới thực hiện được từng phần riêng lẻ như là quản lý nhân sự, viện phí, quản lý kho dược, bệnh nhân ra vào viện,… Chỉ có một số ít bệnh viện triển khai quản lý đồng bộ tới người bệnh trong toàn bộ quá trình điều trị.

Tại một số bệnh viện, thông tin của một bệnh nhân BHYT phải nhập lại 3 lần trên 3 phần mềm khác nhau (phần mềm quản lý bệnh viện; phần mềm thanh toán BHYT; phần mềm quản lý báo cáo thống kê) gây phiền hà cho bệnh nhn phải chờ đợi và gây lãng phí nhân lực nhập số liệu của bệnh viện.

Kiến thức về tin học của đại đa số cán bộ trong bệnh viện còn hạn chế chưa đáp ứng yêu cầu phát triển công nghệ thông tin trong bệnh viện, mặc dù yêu cầu phải có trình độ tin học cơ bản từ lâu đã trở thành một tiêu chí tuyển dụng bắt buộc.

Một tồn tại lớn nhất là không ít các giám đốc bệnh viện nhận thức chưa đầy đủ về phát triển công nghệ thông tin trong bệnh viện nên chưa đầu tư ngang tầm với yêu cầu phát triển.

3II. TRIỂN KHAI THỰC HIỆN PHẦN MỀM MEDISOFT 2003

Dưới sự chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Y tế, sự cố gắng, quyết tâm của Vụ Điều trị, sau một thời gian chuẩn bị, xây dựng phần mềm, ngày 19 tháng 8 năm 2004, Bộ trưởng Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 2824/2004/QĐ-BYT, về việc ban hành phần mềm ứng dụng tin học trong “Quản lý báo cáo thống kê bệnh viện và hồ sơ bệnh án”, viết tắt là Medisoft 2003, gồm 2 phân hệ: Phân hệ 1: Áp dụng tại các bệnh viện của Nhà nước, bán công và tư nhân. Phân hệ 2: Áp dụng tại Vụ Điều trị- Bộ Y tế, Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Y tế ngành.

Phân hệ 1: dùng cho các bệnh viện với chức năng chính là quản lý các báo cáo thống kê và hồ sơ bệnh án. Phân hệ này có thể chạy trên mạng LAN để quản lý thông tin xuất nhập viện của bệnh nhân theo thời gian thực, sau đó sẽ kết xuất ra các bảng biểu thống kê để gửi về Sở Y tế và Bộ Y tế. Phân hệ này cũng cho phép quản lý các theo hình thức thủ công đó là nhập trực tiếp các số liệu đã tổng hợp từ sổ sách sau đó kết xuất các báo cáo để gửi Sở Y tế và Bộ Y tế theo đường email, đĩa mềm, đĩa CD ...

Phần mềm Medisoft 2003 quản lý về biểu mẫu báo cáo và hồ sơ bệnh án cho các bệnh viện trên tòan quốc, đánh dấu thành công bước đầu trong việc chuẩn hoá và thống nhất phần mềm. Đến nay sau hơn một năm triển khai thực hiện và đây là dịp tốt nhất để đánh giá thực tế thành công của mô hình này:

- Tổng số báo cáo 12 tháng năm 2005 Vụ Điều trị nhận được: 200 báo cáo/1040BV chiếm 19%. Có 18/30 BV Trung ương còn lại chủ yếu là các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh.

- Trong số các bệnh viện gửi báo cáo về có 50% tổng hợp báo cáo từ Hồ sơ

- Một số bệnh viện có nối mạng LAN để quản lý thông tin xuất nhập chuyển viện của bệnh nhân (điển hình là bệnh viện Đống Đa Hà nội; Bệnh viện Trà Vinh), còn lại chủ yếu là cài đặt trên máy đơn lẻ hoặc mạng LAN nhỏ để nhập hồi cứu.

2. Thành công bước đầu

Một là, cho thấy được vai trò chủ đạo và quyết tâm của Bộ Y tế trong công tác chỉ đạo ứng dụng CNTT trong quản lý toàn bộ hệ thống bệnh viện.

Ba là, số liệu được lưu trữ lâu dài và tra cứu thuận tiện dễ dàng, rút ngắn được thời gian tổng hợp báo cáo thống kê cho Sở Y tế và Bộ Y tế.

Hiện nay, một số bệnh viện không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng CNTT trong quản báo cáo thống kê và hồ sơ bệnh án, các bệnh viện này đã vươn lên bằng nội lực của chính mình để triển khai quản lý tổng thể bệnh viện bằng CNTT và bước đầu đã thu được nhiều thành quả. Một số điển hình của việc ứng dụng CNTT trong

3. Tồn tại, khó khăn

- Một số lỗi về mặt kỹ thuật là điều không tránh khỏi đối với bất kỳ một phần mềm nào khi triển trên diện rộng đã dần được đơn vị phát triển khắc phục.

- Đối với một số bệnh viện, cán bộ chuyên trách có trình độ sử dụng máy tính còn hạn chế và quá trình tập huấn triển khai phần mềm chưa được cụ thể, chưa chi tiết cho nên gặp rất nhiều khó khăn khi sử dụng phần mềm.

- Quá trình phát triển phần mềm do được phê duyệt về mặt chuyên môn nhưng lại không có kinh phí phát triển, trong khi nhu cầu nâng cấp phần mềm Bsoft là cấp bách do đó phải dựa hoàn toàn vào một công ty tư nhân nên không được bàn giao mã nguồn đầy đủ và tài liệu kỹ thuật (hiện nay mới chỉ bàn giao được phần 11 biểu mẫu thống kê).

- Quá trình triển khai thực hiện Medisoft 2003 và nghiên cứu thực trạng tại một số bệnh viện cho thấy các bệnh viện rất khác nhau về đặc thù công việc; cũng như khác nhau về nhu cầu ứng dụng; khác nhau về hạ tầng cơ sở vật chất; khác nhau về kinh nghiệm và quan điểm của lãnh đạo trong việc triển khai ứng dụng tin học quản lý bệnh viện; khác nhau về trình độ công nghệ thông tin của nhân viên y tế..., cho nên không thể có một phần mềm cứng nhắc (đóng mã nguồn) để áp dụng cho tất cả các bệnh viện.

Qua trên một năm triển khai thực hiện phần mềm Medisoft 2003 trên mạng lưới bệnh viện trong cả nước, các nhà quản lý đã rút ra được nhiều bài học quí báu trong công tác triển khai ứng dụng công nghệ thông tin, đó là:

- Phải có sự đầu tư thích đáng và đồng bộ về hạ tầng cơ sở vật chất như máy tính, hệ thống mạng, phần mềm.

- Khi triển khai xây dựng phn mềm quản lý bệnh viện, các bệnh viện cần phải yêu cầu nhà cung cấp phần mềm bàn giao tài liệu kỹ thuật; mã nguồn; cấu trúc cơ sở dữ liệu ... để chủ động với cơ sở dữ liệu của bệnh viện mình sau này.

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG CNTT TRONG QUẢN LÝ BỆNH VIỆN GIAI ĐOẠN 2006-2010

I. MỤC TIÊU ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG QUẢN LÝ BỆNH VIỆN

Hai là, giúp cho người quản lý nắm được các thông tin nhanh, chính xác, bất cứ lúc nào, tránh được quan liêu, hiệu chỉnh ngay được các sai sót và điều chỉnh hoạt động kịp thời. Thông qua các dữ liệu và thông tin, người quản lý có thể đưa ra được những kế hoạch phù hợp và giúp cho việc điều hành thực hiện kế hoạch một cách nhanh chóng.

Ba là, giúp đơn giản hoá các thủ tục hành chính, loại bỏ bớt các hoạt động trung gian, tạo điều kiện cho các dịch vụ khám chữa bệnh nhanh chóng, thuận tiện và kịp thời.

II. ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG BỆNH VIỆN

1. Tiếp tục triển khai thực hiện phần mềm quản lý báo cáo thống kê bệnh viện (Medisoft 2003) và kết xuất báo cáo gửi về Bộ Y tế. Bộ Y tế (Vụ Điều trị cung cấp định dạng tin học các báo co thống kê bệnh viện cho cc bệnh viện sử dụng.

3. Bộ Y tế (Vụ Điều trị) xây dựng và ban hành các tiêu chí để đánh giá, kiểm tra việc ứng dụng CNTT trong quản lí bệnh viện.

5. Phối hợp với các đơn vị liên quan từng bước nghiên cứu và xây dựng chuẩn trao đổi dữ liệu y khoa quốc tế HL7.

1. Phần mềm thống kê báo cáo (Medisoft 2003)

Tạo điều kiện thuận lợi nhất để các bệnh viện triển khai thực hiện được phần mềm quản lý báo cáo thống kê bệnh viện (Medisoft 2003) và kết xuất báo cáo gửi về Bộ Y tế.

2. Mạng LAN của bệnh viện

Hệ thống mạng cần phải đáp ứng các yêu cầu về ứng dụng, đảm bảo cung cấp hạ tầng truyền thông cho việc truy cập cũng như cập nhật và tích hợp hệ thống dữ liệu trong bệnh viện và ra bên ngoài. Đây là tiền đề cho các bước phát triển hệ thống ứng dụng thống nhất trong một bệnh viện nói riêng và toàn ngành y tế nói chung trong các giai đoạn tiếp theo.

3. Kết nối Internet

Việc sử dụng dịch vụ Internet, dịch vụ kết nối và dịch vụ ứng dụng Internet trong hệ thống bệnh viện là rất cấp thiết, là một cửa ngõ lưu thông để cập nhật với khoa học công nghệ Y học thế giới, khuyến khích ưu tiên phát triển Internet bệnh viện là một chủ trương lớn của nghành Y tế.

4. Website của bệnh viện

Phấn đấu đến hết năm 2010: 100 % các bệnh viện tuyến tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và 30% bệnh viện tuyến quận, huyện có trang Website riêng của bệnh viện.

Trước các tiến bộ vượt bậc của công nghiệp phần cứng, giá thành của các thiết bị phần cứng ngày càng giảm, do đó yếu tố phần mềm trở nên vô cùng quan trọng trong việc ứng dụng tin học quản lý bệnh viện. Bên cạnh việc đưa ra các tiêu chí về quản lý y tế cho việc ứng dụng tin học quản lý bệnh viện, Vụ Điều trị chủ trương nâng cấp Medisoft 2003 trở thành một phần mềm quản lý bệnh viện thực sự.

Việc phát triển phần mềm này không phải là một chủ trương thống nhất phần mềm phục vụ cho quản lý hệ thống các bệnh viện mà chỉ đơn giản nhằm mục tiêu giảm tối đa chi phí phát triển phần mềm cho các bệnh viện, đáp ứng ngày càng cao nhu cầu và giúp đẩy nhanh tốc độ tin học hóa quản lý bệnh viện trong thời gian tới.

Tùy theo yêu cầu quản lý chi tiết và đặc thù công việc mà các bệnh viện có thể dựa vào cán bộ CNTT của bệnh viện hoặc thuê các đối tác thích hợp để chỉnh sửa (customize), phát triển tiếp hoặc thêm hoặc bớt các chức năng, tất nhiên là chi phí sẽ rất thấp bởi lẽ có rất nhiều cá nhân hoặc công ty có thể làm được việc này.

Đây là mô hình phát triển phần mềm ”lặp và tăng dần” dựa trên cơ sở mô hình tiến hóa, có ưu điểm là phát huy được sức mạnh trí tuệ tập thể của các chuyên gia tin học trong và ngoài ngành, đẩy nhanh tốc độ ứng dụng tin học trong quản lý bệnh viện. Sau quá trình triển khai tại một số bệnh viện, những nhược điểm của phần mềm sẽ bị loại bỏ hoặc thay thế, tất cả các ưu điểm sẽ được giữ lại để nâng cấp cho phiên bản sau và phần mềm sẽ không ngừng được hoàn thiện.

+ Phối hợp với Cục Dược xây dựng bộ mã thuốc theo chuẩn quốc tế (ATC) để thống nhất quản lý sử dụng thuốc trên toàn quốc. Hiện nay mỗi bệnh viện đều quản lý thuốc sử dụng trong bệnh viện theo theo danh mục hoặc theo mã riêng của mình gây hạn chế cho việc tổng hợp số liệu toàn ngành.

Việc xây dựng phần mềm dùng chung là một công việc hết sức lớn và khó khăn trong việc giới hạn khung phần mềm, chuẩn hoá dữ liệu, chuẩn hoá các chỉ số dữ liệu thu thập. Vì vậy, trước hết các bệnh viện có nhu cầu cấp thiết cần chủ động xây dựng phần mềm quản lí bệnh viện phù hợp.

Xây dựng và ban hành các tiêu chí để đánh giá, kiểm tra việc ứng dụng CNTT trong quản lí bệnh viện.

bệnh viện. Đây sẽ là tài liệu giúp các nhà quản lý bệnh viện làm cơ sở để quản lý

8. Tăng cường đầu tư nguồn lực cho ứng dụng CNTT trong QLBV

9. Nâng cao năng lực quản lí CNTT của lãnh đạo bệnh viện

10. Phối hợp với các đơn vị chuyên ngành liên quan nghiên cứu về chuẩn giao tiếp (HL7), bệnh án điện tử và các nghiên cứu ứng dụng tin học khác

Trong tương lai nhu cầu trao đổi thông tin giữa các bệnh viện trong nước và với các bệnh viện quốc tế là rất lớn, việc chuẩn hóa các giao tiếp theo chuẩn quc tế HL7 là một việc làm hết sức cấp thiết đòi hỏi phải được đầu tư thích đáng về nguồn lực và trí tuệ.

Tăng cường hợp tác với các tổ chức trong nước và quốc tế nhằm tìm kiếm nguồn lực để phát triển phần mềm QLBV và cập nhật các kiến thức, giải pháp và thông tin mới nhất về lĩnh vực này.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành y tế nói chung và trong quản lý bệnh viện nói riêng đang là một nhu cầu cấp bách, đòi hỏi có sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, đặc biệt giám đốc Sở Y tế và giám đốc bệnh viện đầu tư thích hợp ngang với yêu cầu phát triển, để ngành y tế không bị tụt hậu, phát triển ngang tầm với các ngành khoa học khác và cập nhật với các nước trung bình tiên tiến trong khu vực.

Dưới sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Bộ Y tế, sự cố gắng, quyết tâm của lãnh đạo và công chức các đơn vị, tin tưởng rằng việc ứng dụng CNTT trong quản lý bệnh viện thời gian tới sẽ được phát triển mạnh mẽ hơn nữa, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển và hiện đại hoá bệnh viện./.